Art/Movie and Theater

Fable as History: the Macedonian Context
Victor A. Friedman
University of Chicago

One of the first reactions I had when watching Before the Rain was a sense of disorientation, since I recognized the various churches and monasteries that were edited together to produce the effect of a single location (cf. Brown 1998: 169). At the end, as I left the theatre with the Albanian friend who had suggested that we see the film, which had just opened in New York, I was deeply moved and impressed, but also deeply disturbed at the thought that American audiences would take it as a kind of documentary about the Yugoslav Wars of Succession that were then still being fought rather than as a cautionary fable set in Macedonia. My Albanian friend agreed with me, and several weeks later Macedonian friends of mine in Chicago voiced the same misgivings when the topic of conversation turned to Before the Rain. In this essay, I shall contextualize some of the historical and political narratives and cultural practices that the film draws on to achieve its creative force.

Literature/Gjuhesi

Inteligencia dhe Identiteti Njerezor(pjesa e dyte)
Altin Topi
Alb-Club Prill 2000

Megjithese inteligencia e shikonte fitimin e dijes si nje menyre per t'i sherbyer "popullit", koncepti i saj per popullin eshte metafizik, e nuk ka te beje e nuk e njeh individin. Levini, heroi i Ana Karenines na befason me gjykimin e tij duke demaskuar abstraksionet filozofike te inteligencias: "Fjala 'popull' eshte teper e papercaktuar." Ndersa vellai i tij Sergei Ivanovici, pelqente "te nxirrte konkluzione te pergjitheshme ne favor te fshatareve(popullit)", Levini qe jetonte ne mesin e tyre, "nuk kishte nje koncept, pikepamje kategorike per fshataresine(popullin)", perderisa nuk mund t'i shihte ata si nje mase abstrakte homogjene. Kur dikush do t'a pyeste nese e pelqente fshataresine(popullin), ai nuk dinte se si mund te pergjigjej. Ai njihte lloj-lloj njerezish.

Literature/Gjuhesi

Inteligencia dhe Identiteti Njerezor(pjesa e pare)
Altin Topi
Alb-Club Prill 2000

Qe prej vitesh me persiaten mendime qe kane te bejne me identitetin, por jo thjesht ne aspektin kombetar, duke e pare veten thjesht si shqiptar. Por me gjere, duke e pare e vleresuar ne pergjithesi identitetin tone njerezor, pra duke e pare veten si shqiptar e pjesetar i familjes njerezore. Krizen e identitetit per shqiptaret nuk do konsideroja si nje krize qe thjesht ka te beje me te qenurin shqiptar, por si nje krize te identitetit tone social e njerezor. Kjo do te permblidhej ne nje teme qe do t'a konsideroja si nje komponent organik i percaktimit te identitetit te nje kombi e shoqerie, e do t'a quaja: "Inteligencia dhe Identiteti Njerezor" . Ky titull do te ishte i pershtatshem duke e zhvilluar temen ne kendveshtrimin e botkuptimit lindor si "a Eastern Quest", duke konsideruar Rusine si memen e ketij konceptimi.

Literature/Gjuhesi

Universi Kulturor i Shqiptareve – Projekti "SOKOLI"
nga Altin Topi
Shekulli Janar 2007

Nderkohe kur institucionet kulturore shqiptare ndodhen para dilemave te medha, ka nje gjallerim te interesit ndaj kontributit te vecante te personaliteteve te spikatur te kultures shqiptare. Seminari nderkombetar, ne nderim te figures dhe korpusit te vepres kulturore te Prof. Ramadan Sokolit, ishte nje rast i tille. Ky seminar na hapi dyert per te vizituar kete projekt kulturor individual, nje lloj institucioni kulturor me vete, me nje shtrirje kohore prej gjashte dekadash te jetes te profesorit te nderuar 86 vjecar, tashme ne nje mplakje olimpike. Ne kete kuader, nuk eshte habi qe ndersa te gjithe po perjetojme globalizmin kulturor, te ndjejme nevojen e institucioneve kombetare kulturore, si katalizatore per te ndihmuar audiences kombetare ne nje interpretim te ri, qe reflekton vecantine dhe ndikimin e ndersjellte ne kulturen lokale apo kombetare. Nuk ngjan te jete ndonje cudi per te gjithe ata te cilet vetequhen apo konsiderohen shqiptare, te jene te vetedijshem a priori per perkatesine e tyre ne kete komunitet, ku ne forma e ndikime te ndryshme mendojne se ndajne nje fat te perbashket.

Art/Movie and Theater

Nga YouTube tek Spilberg
nga Altin Topi
Shekulli Shkurt 2007

YouTube u zgjodh nga revista amerikane Time si ngjarja me perfaqesuese per vitin 2006. Koncepti i YouTube eshte sa i vecante po aq i thjeshte. YouTube automatizoi te gjitha aspektet teknike te hulumtimit te vidionet-it; njerezit me nje klikim mund te shikojne qindra-mijra vidiot e hedhura nga individe diletante qe duan te ndajne eksperiencat e tyre filmike, vidoklipet personale, me mbare globin. C’ka eshte me e rendesishme eshte se YouTube thjeshtezoi hedhjen e vidoklipeve ne net, ne disa klikime te cilat mundesuan anashkalimin e cdo aspekti teknik dikur te komplikuar, e qe kerkonte profesionalizem. Te hedhesh nje vidioklipin tend ne YouTube(www.youtube.com), mjafton te hapesh nje llogari te tenden, me nje klikim tjeter te kalosh ne faqen ku behet hedhja e vidioklipit, te shenosh(hapesh) dosjen tende kibernetike, e me nje klikim te fundit, te besh hedhjen e materialit ne cfaredo formati.

Rite de Passage

Te Shperngulurit
nga Altin Topi
Shekulli Gusht 2007

Ne nuk jemi te pakte, perkundrazi, ne jemi shume. Ndoshta mund te jete “e merziteshme” per disa, por a mund te perseritim nje logo te njohur, pa ju bezdisur sadopak? Sigurisht qe mundemi, perderisa neve nuk na merzit aspak: - “Ne jemi pjesetare te nje fisi, nje race te vjeter, ndoshta me e vjeter se vete Evropa plake. Ne jemi shqiptare, te lindur nga prinder shqiptare, e si te tille perfitojme nga nje kod i vjeter i gjakut njerezor dhe i natyres, - jus sanguinis(e drejta e gjakut prej nga rrjedh), - ligji i kthimit ne origjine, kanuni qe na legjitimizon te gjithe neve te shperngulurve te drejten e kthimin ne memedhe.”

Opinion/Kritike

Kulturkampf-en dhe Moderacioni
Altin Topi
Alb-Club Qershor 2001

Moderatori eshte nje figure publike, e ne kete atmosfere, kerkon nje perpjekje te ndergjegjeshme te mendjes, per te rikujtuar ne cdo moment, qe fjala 'politike' me perkufizim do te thote ndarje. Fjala 'ndarje' ne vetevete eshte nje cenim, fyerje; te jesh ne favor te nje ndarje do te thote te jesh ne favor te segregimit te njerezve. Figura publike e moderatorit duhet te qendroje mbi te tjeret, per te krijuar ate sensin kaq te domosdoshem te komunitetit, te procesit te qendruarit bashke.